1. Pojęcie prawa pracy w ujęciu kodeksowym

Prawo pracy nie ogranicza się do Kodeksu pracy.

• W przytoczonej definicji kodeksowej prawo pracy obejmuje przepisy Kodeksu pracy, innych ustaw i aktów wykonawczych określających prawa i obowiązki pracowników oraz pracodawców.
• Obejmuje również postanowienia układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy.
• Przy odtwarzaniu definicji zachowaj dwa elementy: rodzaje źródeł oraz ich przedmiot, czyli prawa i obowiązki pracowników i pracodawców lub stron stosunku pracy.
• Nie pomijaj wymogu oparcia na ustawie odnoszącego się w definicji do innych porozumień zbiorowych. Samo nazwanie dokumentu porozumieniem nie wystarcza do odtworzenia kryteriów podanych w materiale.
• Granica opracowania: materiał nie przedstawia hierarchii źródeł ani zasad rozstrzygania kolizji między nimi; nie należy wyprowadzać takich reguł z samego ich wyliczenia.

2. Główny przedmiot i szerszy zakres regulacji

Stosunek pracy jest centrum prawa pracy, ale nie wyczerpuje jego zakresu.

• Stosunek pracy jest stosunkiem zobowiązaniowym i głównym przedmiotem prawa pracy.
• Materiał wskazuje pięć jego cech: ciągłość świadczenia pracy, odpłatność, osobisty charakter zobowiązania, podporządkowanie pracownika pracodawcy oraz ryzyko pracodawcy.
• Prawo pracy obejmuje również stosunki poprzedzające nawiązanie stosunku pracy, stosunki równoległe do niego oraz stosunki występujące następczo.
• Przykładem stosunków równoległych są stosunki związane ze zbiorową reprezentacją pracowników i pracodawców.
• Nie utożsamiaj zakresu prawa pracy wyłącznie z relacją pojedynczego pracownika i pracodawcy. Materiał wyraźnie uwzględnia także jej szersze otoczenie.
• Lista cech nie jest w materiale rozwinięta w pełny test kwalifikacji konkretnej umowy. Brakuje szczegółowych kryteriów oceny podporządkowania, ciągłości i ryzyka.

3. Systematyka oraz zatrudnienie niepracownicze

Podział prawa pracy i podział rodzajów zatrudnienia odpowiadają na różne pytania.

• Wskazana systematyka obejmuje cztery części: część ogólną prawa pracy, zbiorowe prawo pracy, indywidualne prawo pracy oraz procesowe prawo pracy.
• Obok zatrudnienia pracowniczego występuje zatrudnienie niepracownicze. Wyliczenie jego postaci w materiale jest otwarte, ponieważ użyto zwrotu „w szczególności”.
• Wymieniono zatrudnienie cywilnoprawne, zatrudnienie niepracownicze w organizacjach spółdzielczych, na podstawie umowy o pracę nakładczą oraz na podstawie umowy o praktykę oraz staż absolwencki.
• Dalsze przykłady to niepracownicze zatrudnienie dzieci, wolontariuszy, zatrudnienie w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej oraz sportowców profesjonalnych.
• Materiał wymienia także zatrudnienie naukowoprawne, administracyjnoprawne, ustrojowoprawne i penalnoprawne.
• W niektórych przypadkach przepisy prawa pracy stosuje się także do zatrudnienia niepracowniczego. Materiał nie określa jednak, które przepisy i w jakich konkretnie przypadkach.
• Nie wnioskuj, że każdy wolontariusz, sportowiec albo członek organizacji spółdzielczej ma określony status wyłącznie na podstawie tej listy. Źródło przedstawia kategorie, a nie kompletne reguły kwalifikacji.

4. Funkcje prawa pracy — cele regulacji

Funkcje pomagają rozumieć tworzenie i analizowanie norm prawa pracy.

• Funkcja ochronna polega na tworzeniu norm chroniących interesy zawodowe i socjalne pracowników. Według materiału prawo pracy powstało właśnie w celu jej realizacji.
• Ważnym przykładem funkcji ochronnej są przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy.
• Funkcja organizatorska służy zapewnieniu właściwego przebiegu procesu pracy. Realizują ją m.in. normy dotyczące czasu pracy i wykonywania uprawnień kierowniczych pracodawcy.
• Funkcja ireniczna polega na zapobieganiu konfliktom społecznym w środowisku pracy przez normy zabezpieczające pokój społeczny.
• Funkcja rozdzielcza polega na ustanawianiu zasad i procedur redystrybucji dóbr materialnych i środków finansowych. Przykład: normy regulujące wynagrodzenie za pracę.
• Powiązanie funkcji: materiał przypisuje art. 39 k.p. jednocześnie funkcję ochronną i stabilizacyjną. Pokazuje to, że opis celu regulacji nie musi ograniczać się do jednej funkcji.
• Rozpoznawaj funkcję przez cel normy, a nie tylko przez nazwę instytucji. Przykładowo, omawiając wynagrodzenie w zakresie podanym w źródle, wyjaśnij jego związek z podziałem środków finansowych.

5. Ochrona i stabilizacja — art. 39 k.p. w przytoczonym orzeczeniu

Ochrona przedemerytalna ilustruje zarówno cel prawa pracy, jak i granice argumentacji opartej na tym celu.

• Materiał przywołuje wyrok SN z 30.09.2014 r., II PK 283/13, LEX nr 1551338.
• Przedstawiona funkcja ochronna i stabilizacyjna art. 39 k.p. polega na umożliwieniu pracownikowi uzyskania uprawnień emerytalnych bez konieczności poszukiwania zatrudnienia u innego pracodawcy.
• W przytoczonym ujęciu kontynuowanie zatrudnienia u aktualnego pracodawcy ma pozwalać na osiągnięcie wieku emerytalnego i uzyskanie uprawnień emerytalnych z mocy prawa, po spełnieniu warunków określonych w przepisach emerytalnych.
• Według przytoczonej wypowiedzi ochrona ta nie przysługuje, gdy składnikiem nabycia prawa do emerytury jest wniosek ubezpieczonego. Materiał jako przykład podaje wcześniejszą emeryturę na podstawie art. 29 u.e.r.
• Drugie wskazane wyłączenie dotyczy sytuacji, w której prawo do emerytury nie wiąże się z osiągnięciem określonego wieku, lecz wyłącznie z wypracowaniem stażu ubezpieczeniowego.
• To omówienie fragmentu orzeczenia, a nie pełny wykład aktualnych przesłanek i wyjątków stosowania art. 39 k.p. Źródło nie podaje pełnego brzmienia przepisu ani stanu faktycznego sprawy.
• Zakres pogłębienia: w materiale brak debat doktrynalnych i rozbudowanej krytyki regulacji; argumentację egzaminacyjną można oprzeć na przedstawionych celach i ograniczeniach, bez dopisywania nieudokumentowanych stanowisk.

Funkcje prawa pracy — cel, przykład i pułapka

Art. 39 k.p. — rozróżnienia z przytoczonego wyroku

Dwa rozróżnienia, których nie wolno utożsamiać